محمد باقر النجفي

113

مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى )

مسجدالنّبى ، ضمن صدور فرمان‌هايى ، اقدامات گسترده‌اى را اعمال و اجرا نمود . متأسّفانه در كتاب‌هاى تاريخ ، به تفصيل از اقدامات سلطان سليمان عثمانى سخنى به ميان نيامده و تنها به اشاره‌هايى كه از نظر معمارى مبهم مىباشد ، اكتفا شده است ؛ تا اين‌كه حقير پس از جستجو و پرسش ، از تصحيح و انتشار متن ، يك نسخهء خطى مشتمل بر شرح اين اقدامات ، در يكى از نشريات مصرى اطلاع حاصل كردم . بعدها معلوم شد كه مجلهء مذكور در انتشارات « المعهدى المصرى للدّراسات الإسلاميّه » در مادريدِ اسپانيا چاپ و به سال 1955 م . منتشر شده است . حقير در سال 1356 ه . ش . ضمن پژوهش گسترده در بارهء آثار ايران اسلامى در « متحف الفنّ الإسلامى » و « دارالكتب و الوثائق المصرى » قاهره ، به پژوهش در يافتن نسخه‌اى از اين مجلّه همّت گماشت . بعدها معلوم شد كه مجموعه‌اى از شماره‌هاى « مجلّة المعهد المصرى للدّراسات الإسلاميّه » ، مربوط به سال‌هاى 1953 - 1957 به شمارهء « 2986 - 2989 دوريات » موجود است . چاپ تصحيح‌شدهء نسخهء خطّى در صفحات : 149 تا 158 ، شمارهء 3 ، مجلّد 1 ، 1955 م . مندرج است . مؤلّفِ رساله مذكور به اعتقاد مصحّح آن « محمّد بن خضر الرومى » حنفى مذهب بوده است كه در سال 948 ه . ق . به رحمت ايزدى پيوسته است . « دكتر عبدالعزيز اهوانى » در مقدّمهء تصحيح خود ، تصريح مىكند كه نام نسخهء خطّى مذكور « التّحفة اللّطيفة فى عمارة المسجد و سور المدينة الشريفه » است كه در كتابخانهء « كليساى اسكورال اسپانيا » به شماره 1708 ، در شش ورق ، صفحهء 88 تا 93 مجموعهء مجلّد 23 * 17 سانتىمتر نگهدارى مىشود . رسالهء مذكور تنها شرح اقدامات سلطان سليمان عثمانى در چگونگى بناى حصار مدينه و تعميراتى كه در مسجدالنّبى صورت پذيرفته است ، محدود و به آن مختوم مىشود و از سياق جملات و شرح وقايع معلوم مىشود كه مؤلّف در مدينه مىزيسته و ناظر بر اقداماتِ عمرانى مسجدالنّبى بوده است و رسالهء مذكور ، در واقع گزارش مجملى است از آنچه مؤلّف ديده و شنيده است .